Imbolc is het feest bij de Kelten voor de overgang van winter naar lente. Deze begint op 31 januari zonsondergang en duurt tot de volgende zonsondergang op 1 februari. Imbolc komt wellicht van het Ierse woord imbolg ” wat in de buik betekend “. Het staat symbolisch voor vruchtbaarheid wat nog in de buik zit van moeder-aarde. “Moeder aarde is nog zwanger van het nieuwe leven wat ze in zich draagt wat pas in het voorjaar geboren wordt .” Ook wordt dit feest geassocieerd met Brigid die de godin van het vuur en smeedkunst is en beschermster van het graan. Er werden vuren ontstoken om de winter te verdrijven.
Dit Keltische feest is erg populair onder het neopaganisme. Graag heb ik het nu over hoe in de Germaanse streken soort gelijke feesten werden genoemd. En hoe we deze vergeten vieringen weer nieuw leven in kunnen blazen.
Hornung monath/Sol monath
Voordat de Germanen de Romeinse kalender overnamen begon een nieuwe maand van nieuwe maan tot nieuwe maan. En noemden de West-Germanen de nieuwe maan ( hornung monath) wat modder maand kan betekenen omdat deze maand een natte maand vaak was in februari. Een andere betekenis is de wisseling van horens bij edelherten. Een hert wisseld namelijk van horens rond februari/maart. Mogelijk was de hert een symbool van jacht ivm dat de Germanen door hun winter voorraad heen waren.De Angelo Saksen noemden deze maand “Sol monath ” Wat eveneens modder maand kan betekenen of mogelijk een verwijzing naar de zon. In het Noors is Sol de zonnengodin. “Monath betekend maan in het Germaans “.
Vuiligheden in februari ( modder maan)
Een monnik genaamd Bede in de achtste eeuw schreef over dat de maand februari de maand is waar taarten aan hun goden werden geofferd.Vroeger werd betoogd dat er in het Oudengels geen andere verwijzing bestaat naar sol , wat ‘cake’ betekent, en dat aangezien sol in de meeste teksten ‘modder’ of ‘vuil’ wordt gebruikt. Een zeer waarschijnlijke betekenis is dat de sol, de maand was die modderig was. Vooral gezien het Engelse klimaat in die tijd van het jaar.
Er is nog een historische tekst die deze theorie ondersteund namelijk de (Indiculus supertitonium et paganiarum ). Lijst met verboden Heidense handelingen uit de vroeg Middeleeuwen waarin er wordt verwezen naar “vuiligheden in februari “. Over de banketten die zij bakten in februari. ( Spurcalibus in februari).
Waarschijnlijk bakten zij banketten om hiermee vruchtbaarheid voor de aarde te vragen en was cake een offer geweest. Aangezien bij de Kelten Brigid werd vereerd in februari, en zij ook de beschermster was van graan, is het goed mogelijk dat graan van de vorige oogst bij de Germanen werd gebruikt om hiermee vruchtbaarheid te vragen. En daarom er cakes werden gebakken en pannenkoeken.
Ook pannenkoeken staan symbolisch voor de zon door hun goud kleurige vorm.
Er is een Nederlandse gezegde die is ontstaan na dat imbolc gekerstenigd is tot lichtmis: Op 2 februari is geen vrouwtje zo arm, of ze maakt haar pannetje warm.
Februari feesten
“Spurcalibus” Is hoe de Romeinen de feest van de Germanen noemden die ze hielden, en is afgeleid van het Latijnse woord “Spurcus ” Wat smerig betekend. De Romeinen hielden in deze tijd vruchtbaarheidsfeesten om de winter te verdrijven “Lupercalia” ter ere van hun god “Lupercus”.Dit feest werd gevierd rond de datum van wat nu Valentijnsdag is. De maand februari is genoemd naar de Romeinse god Februus, de god van de purificatie/onderwereld. Bij de oude Romeinen was februari namelijk de maand van de grote reiniging en boetedoening (de februa). Wat ook een gebruik was bij de Romeinen en mogelijk ook bij de Germanen, is dat vrouwen vrijwillig met zwepen werden geslagen om hiermee vruchtbaarheid af te wenden. Zwepen werden februa genoemd . Tijdens de Lupercalia gingen mannen verkleed in huiden van geofferde bokken hiermee op straat. Zeer waarschijnlijk heeft uiteindelijk carneval hier zijn gebruiken vandaan gehaald. Ook bij de Romeinen werd er een feest gehouden ter ere van banketten genaamd: Fornacalia. Ter ere van de godin Fornax die over brood en ovens gaat.
Nerthus
Volgens Tacitus ( Romeinse geschiedschrijver), werd de godin Nerthus vereerd door verschillende Germaanse stammen. Nerthus is dan een personificatie van moeder-aarde. Tacitus beschrijft dat er een wagen aan haar is gewijd met een laken en deze getrokken wordt door koeien. Zeer waarschijnlijk werd dit ritueel in het voorjaar of aan het einde van de winter uitgevoerd om de grond te ploegen. Op deze manier kon er gezaaid worden.
Geen achtspakig jaarwiel
In Wicca en neopaganisme wordt het achtspakig jaarwiel aangehouden als uitgangspunt voor het vieren van paganistische jaarfeesten. Echter zijn de jaarfeesten niet juist voor de Gregoriaanse kalender. Men hield de nieuwe maan aan als telling van de nieuwe maand voor dat deze kalender bekend was bij de Kelten en de Germanen. Ook zijn er verschillen kwa manier van vieren bij de Germanen en Kelten . Zo is de term Imbolc toch echt Keltisch en toch wordt het standaard gebruikt binnen neopaganisme. Graag wil ik de nadruk leggen op dat de Germanen ook hun namen hadden voor rituelen in februari. Of het grote feesten zijn geweest is niet met zekerheid te zeggen aangezien het ook niet zo is dat alle voor-christelijke volkeren alle achtjaarfeesten vierden. Soms maar 2 of hooguit 4.
Eigen invulling
Alhoewel we niet meer te hoeven ploegen en te zaaien op het land. En we ons eten kunnen halen in de winkel, kunnen we wel aan het einde van de winter erover nadenken wat we willen creëren en uitdragen de aankomende periode wanneer de dagen weer steeds lichter worden. Welke idee heb je? Waar denk je aan? Schrijf je gedachten op zodat je deze in het voorjaar kan uitwerken.
